Tắm khô chỉ đủ sạch khi trên lông con chó không có gì để rửa trôi: bụi đường, phấn, vài vết bẩn khô, mùi nhẹ của một buổi đi dạo. Nếu lông bết dầu, vuốt tay qua thấy trơn và tay còn mùi, hay gốc tai bốc mùi chua dai, thì tắm khô chỉ làm con chó thơm lại vài tiếng rồi đâu về đó, vì nó không hoà tan dầu và không rửa trôi được gì. Tắm khô là cách giữ sạch khoảng cách giữa hai lần tắm nước, không phải cách làm sạch một con chó đang bẩn.
Tối hôm kia mưa từ chiều, tôi dắt con chó từ thang máy vào căn hộ, bốn bàn chân in thành một dãy ướt trên sàn gạch. Mùi ẩm bốc lên từ lông nó, cái mùi rất riêng của chó vừa đi mưa về, không hẳn hôi nhưng rõ ràng là có mùi. Tôi đứng ngay cửa, một tay giữ dây, một tay luồn xuống lưng nó. Lông ẩm, hơi lạnh. Tôi vuốt ngược lên và ngón tay thấy trơn. Không phải trơn của nước. Trơn của dầu.
Đó là lúc mọi thứ rõ ra. Chỗ dầu đó nằm trong ống lông, và không có loại bột hay khăn ướt nào lấy nó ra khỏi đó được. Nếu tối đó tôi xịt bọt lên, con chó sẽ thơm. Nhưng nó thơm kiểu nước hoa phủ lên mùi, và sáng hôm sau tôi lại ngửi thấy đúng cái mùi cũ.
Tôi nghĩ đây là chỗ hầu hết người nuôi chó chung cư bị kẹt. Chung cư không có sân, ban công nhiều nhà chỉ đủ chỗ phơi đồ, mùa mưa thì lông ướt cả buổi không khô, hàng xóm thì nghe tiếng máy sấy. Thế là tắm khô thành lối thoát mặc định, rồi thành thói quen: tuần nào cũng làm, vì thấy tiện, vì thấy thơm, vì không phải dọn buồng tắm. Tới lúc con chó ngứa, gàu trắng đóng ở gốc lông, mùi chua quay lại nhanh hơn, thì người ta đi tìm nguyên nhân ở đâu đó khác.
Trước khi chọn sản phẩm, hãy kiểm bằng tay và mũi
Tôi không bắt đầu bằng việc mở tủ xem có gì. Tôi bắt đầu bằng ba chỗ trên con chó, làm ngay tại cửa, chưa cần cởi dây.
Một là lưng, chỗ giữa hai bả vai. Vuốt ngược chiều lông rồi đặt lòng bàn tay lên đó vài giây. Tay trơn là dầu. Tay có vụn trắng là cặn, mà cặn thì có hai loại trông gần giống nhau bằng mắt thường: gàu thật, hoặc cặn sản phẩm lần trước chưa được lau sạch.
Hai là bàn chân. Mùi chó tập trung nhiều ở đây, và mùi chân là thứ nói thật nhất về việc con chó có đang bẩn hay không. Chân đã có mùi chua thì lớp lông toàn thân cũng đang đi cùng hướng đó.
Ba là gốc tai và vùng dưới cổ. Đây là hai chỗ lông dày, ít gió, chậm khô nhất. Nếu mùi chỉ ở tai và ở cổ, còn lưng vẫn thơm, thì vấn đề không nằm ở toàn thân. Mấy vùng đó cần được vệ sinh riêng và kỹ hơn, chứ không phải tắm cả con.
Khi tay tôi còn mùi sau khi vuốt con chó, tôi biết câu trả lời rồi: tắm khô không đủ.
Tắm khô làm được gì, và dừng ở đâu
Ba dạng sản phẩm khô, ba cơ chế khác nhau, nhưng cả ba đều dừng ở bề mặt.
Dạng bọt có một ít nước và chất tẩy nhẹ. Nó đủ để lớp dầu mỏng ngoài sợi lông bong ra và bám vào bọt, nhưng chỉ khi bạn lau lại bằng khăn thì chỗ bẩn đó mới rời khỏi con chó. Không lau, bọt khô tại chỗ thành một màng mỏng. Màng đó không nhìn thấy, nhưng nó làm lông xỉn dần và làm mùi quay lại nhanh hơn.
Dạng bột hoạt động theo kiểu khác: bột hút dầu và hút ẩm, rồi bạn chải nó ra ngoài, mang theo bụi và dầu. Đây là lý do bước chải quyết định toàn bộ kết quả. Chải sơ sơ thì bột ở lại trong lông, con chó nằm xuống sofa, liếm chân, và ăn luôn phần bột đó. Trong chung cư, bột còn bay lên mặt bàn, lên thảm, lên điều hoà. Tôi thường làm việc này ngoài ban công hoặc trong buồng tắm, chứ không làm giữa phòng khách.
Dạng khăn ướt là dạng yếu nhất và cũng bị dùng sai nhiều nhất. Nó chỉ chạm được lớp lông ngoài cùng. Với chó lông hai lớp, lớp lông tơ bên dưới gần như không được chạm tới. Nhưng nó lại rất hợp cho những vùng nhỏ: mặt, bàn chân, quanh hậu môn. Và đây là chỗ tôi phải nói rõ: khăn ướt của người, kể cả khăn ướt cho em bé, không phải khăn cho chó. Mùi thơm và chất bảo quản trong đó ở lại trên lông, và con chó liếm lại chính chỗ đó. Nếu dùng khăn ướt cho người, hãy tưởng tượng bạn đang bôi chúng lên miệng con mình rồi để nguyên như vậy.
Điểm chung của cả ba: chúng di chuyển bẩn, không hoà tan rồi rửa trôi. Nước và sữa tắm làm tan dầu rồi trôi xuống cống. Tắm khô chỉ đẩy dầu vào khăn hoặc vào bột.
Khi nào tắm khô là đủ
Tắm khô đủ dùng khi con chó vốn đã sạch, chỉ có lớp bẩn bề mặt. Cụ thể:
- Vừa đi dạo về, lông có bụi đường, phấn hoa, không có mùi.
- Đang ở giữa hai lần tắm nước, và lần tắm nước trước chưa quá xa.
- Trời lạnh hoặc đang mưa, không có chỗ phơi, và bạn không muốn lông ẩm lâu.
- Chó đã già, đứng lâu trong buồng tắm mỏi chân, hoặc đang mệt.
- Vệ sinh cục bộ: chân sau khi đi mưa, mông, quanh mặt.
Cái cuối cùng là thứ tôi dùng nhiều nhất. Chân thì rửa bằng nước được, chỉ ướt bốn bàn chân, lau khô ngay, không ướt cả con. Đó là cách dung hoà giữa hai cực, và với tôi nó hiệu quả hơn mọi lần tắm khô toàn thân.
Khi nào tắm khô là vô nghĩa
Tắm khô không phải là câu trả lời khi:
- Mùi đã bám ở gốc tai và bàn chân.
- Lông bết, vuốt thấy trơn, để lại mùi trên tay.
- Con chó vừa lăn vào thứ gì đó: nhựa cây, xác thối, phân.
- Da có vảy đỏ, chó gãi nhiều hơn bình thường. Đây không còn là chuyện vệ sinh, và tắm khô càng không phải cách xử lý.
- Con chó vừa đi mưa về, ướt và lấm.
- Đang mùa rụng lông. Lông chết phải lấy ra bằng lược và bằng nước, không phải bằng bọt.
Một điều nữa ít được nói: tắm khô không lấy ve, không lấy rận ra khỏi con chó. Nếu bạn đang thấy ve, đó là vấn đề hoàn toàn khác, và không có sản phẩm tắm khô nào giải quyết nó.
Trình tự một lần tắm khô ra hồn
Khoảng mười lăm phút, làm trong buồng tắm hoặc trên một tấm khăn lớn trải trên sàn gạch.
- Chải trước, khoảng năm phút, bằng lược chải lông chết. Bước này không phải để làm đẹp. Nó để lấy lông chết ra khỏi đường, vì sản phẩm bám lên lông chết là sản phẩm bị phí, còn con chó thì vẫn còn nguyên lông chết trên người.
- Với dạng bọt: thoa ra lòng bàn tay trước rồi mới thoa lên lông, đi theo chiều lông. Tránh mắt, tránh mũi, tránh trong tai, tránh mọi vùng da đang trầy. Massage nhẹ một đến hai phút, đủ để bọt len xuống gần da.
- Lau bằng khăn microfiber, vuốt theo chiều lông, không chà mạnh. Chà mạnh không làm sạch hơn mà làm da đỏ lên. Khi khăn đã ẩm thì đổi khăn, vì khăn ẩm chỉ đang bôi lại chỗ cũ.
- Với dạng bột: rắc một lượng nhỏ theo từng vùng, massage, để yên hai đến ba phút cho bột hút, rồi chải ra hai đến ba lượt, chải ngược rồi xuôi. Sau đó lau lại bằng khăn hơi ẩm để lấy phần bột còn sót.
- Với khăn ướt: chỉ dùng cho mặt, chân, mông. Chọn loại không cồn, không hương liệu nồng.
- Chải lại lần cuối và kiểm bằng tay đúng ba chỗ lúc đầu: lưng, bàn chân, gốc tai. Nếu tay vẫn còn mùi, bạn đã biết kết quả.
Bao nhiêu lần thì bắt đầu thành vấn đề
Dạng bọt dùng một lần mỗi tuần là mức tối đa với tôi; bình thường tôi để hai đến ba tuần mới dùng. Khăn ướt thì dùng cho chân và mặt hằng ngày cũng không sao, miễn là đừng chà lên toàn thân mỗi ngày.
Dấu hiệu bạn đã dùng quá tay: gàu trắng xuất hiện ở gốc lông, con chó gãi nhiều hơn sau khi tắm khô chứ không phải ít hơn, lông xỉn và nặng hơn, và mùi chua quay lại sớm hơn lần trước. Đó gần như luôn là cặn sản phẩm tích lại trong ống lông. Lúc đó không phải tăng tần suất, mà là tắm nước để rửa trôi hết đã.
Đọc nhãn kiểu gì
Tôi không đọc phần nói về công dụng. Tôi đọc phần thành phần, và tìm mấy thứ này:
- Cồn: alcohol, ethanol, isopropyl alcohol. Trên da chó không cần thiết, và nó làm khô, nứt, ngứa. Thường thấy trong khăn ướt.
- Hương liệu: fragrance, parfum. Nếu nó nằm gần đầu danh sách, sản phẩm đó đang dùng mùi để che mùi chứ không phải để làm sạch. Với con chó, đây là điểm trừ rõ ràng.
- Tinh dầu nồng: bạc hà, tràm trà ở nồng độ cao. Chó ngửi nhạy hơn người nhiều lần. Cái mùi bạn thấy dễ chịu có thể là thứ khiến nó khó chịu cả ngày.
- Chất bảo quản. Không tránh hết được, nhưng hãy nhớ con chó sẽ liếm vùng vừa xử lý. Đó là lượng nó ăn vào.
- Chữ "tự nhiên". Nó không có nghĩa là an toàn. Hương hoa cúc tự nhiên vẫn là hương liệu.
Và nếu sản phẩm ghi "không cần xả": vẫn nên lau lại bằng khăn hơi ẩm, nhất là với con chó hay nằm trên giường, trên sofa.
Câu hỏi "khi nào là đủ sạch" không có câu trả lời theo sản phẩm. Nó có câu trả lời theo bộ lông. Đủ sạch là khi vuốt tay qua thấy lông rời, tay không mùi, da không vảy. Tắm khô giữ được khoảng cách giữa hai lần tắm nước, miễn là bạn chịu tắm nước khi đến lúc. Con chó sống trong căn hộ không cần sạch kiểu phòng thí nghiệm. Nó cần bộ lông không bết và làn da không ngứa. Cái đó thì không có chai xịt nào làm thay được.
