Chó con có thể tắm toàn thân lần đầu an toàn nhất khi được khoảng 8 tuần tuổi, miễn là chó hoàn toàn khỏe mạnh, nước tắm ấm vừa tay và được lau khô nhanh. Trước mốc đó, chỉ nên lau người bằng khăn ấm; tắm ướt toàn thân quá sớm dễ làm chó con mất thân nhiệt nhanh vì cơ thể chưa tự điều chỉnh nhiệt tốt.
Tôi nuôi chó ở cả vườn lẫn phố, và tôi hiểu cái cảm giác muốn tắm cho con chó mới về cho thơm tho. Nhưng với chó con, lần tắm đầu tiên không phải là chuyện vệ sinh cho sạch, mà là chuyện tập cho nó một trải nghiệm không đáng sợ. Một lần tắm ẩu sẽ để lại nỗi sợ rất lâu, còn một lần tắm nhẹ nhàng giúp những lần sau dễ thở hơn nhiều.
Khi nào thì thực sự an toàn?
Mốc 8 tuần tuổi tôi nhắc tới không phải là con số cố định từ trên trời rơi xuống. Ở tầm tuổi đó, chó con đã tự điều chỉnh thân nhiệt tốt hơn hẳn lúc mới đẻ. Chó càng nhỏ, lớp mỡ dưới da càng mỏng, lông càng thưa; khi ướt toàn thân, nhiệt thoát ra rất nhanh. Nếu trời lạnh, phòng có gió lùa, hoặc nước không đủ ấm, chó con run cầm cập và nguy cơ cảm lạnh rất cao. Vì vậy tôi luôn nhìn thời tiết trước khi nhìn lịch. Miền Nam nắng nóng thì 8 tuần có thể tắm được; miền Bắc mùa đông, dù đã 8 tuần tôi vẫn có thể lùi lại vài ngày hoặc chỉ lau khăn ấm.
Trước khi tắm, tôi kiểm tra con chó trong ngày hôm đó chứ không phải hôm qua. Chó phải chạy nhảy bình thường, ăn hết bữa gần nhất, không ỉa chảy, không nôn, không ho hay hắt hơi. Mắt không có ghèn nhiều, mũi không chảy nước liên tục, bụng không chướng. Nếu thấy bất kỳ dấu hiệu nào khác thường, tôi hoãn tắm. Tắm không phải việc bắt buộc phải làm đúng hôm nay, nhưng một con chó đang mệt mà bị nhúng nước thì bệnh sẽ nặng hơn. Nếu chó vừa ốm dậy hoặc mới phẫu thuật, tôi chỉ tắm khi bác sĩ thú y đã đồng ý; không tự ý đẩy lịch.
Chưa đủ tuổi hoặc mới về nhà: lau khăn ấm thay cho tắm
Với chó con dưới 8 tuần, hoặc chó mới về nhà vài ngày còn nhát, tôi không nhúng nước. Cách tôi làm là pha nước ấm khoảng 37-38 độ C, thử bằng cổ tay cho vừa ấm như nước tắm em bé. Tôi vắt một chiếc khăn bông mềm cho ráo nước, rồi lau từng vùng: bụng, bẹn, quanh hậu môn, bốn chân. Chỗ nào dính phân hoặc bùn, tôi chấm nhẹ vài lần rồi lau, không chà mạnh. Lau xong tôi dùng khăn khô thấm lại ngay, không để lông ướt lâu. Với lông quanh hậu môn dính bẩn cứng, tôi cắt bỏ phần lông đó thay vì cố gỡ. Cách này không sạch bằng tắm toàn thân, nhưng đủ an toàn cho chó con chưa đủ tuổi.
Các bước tắm lần đầu ít gây sợ
Tôi chuẩn bị trước mọi thứ để cả buổi tắm chỉ kéo dài tối đa 10-15 phút. Chậu nhựa thấp, chỉ đổ nước ngập quá cổ chân chó một chút. Nước ấm 37-38 độ C, sữa tắm dành riêng cho chó con loại dịu nhẹ đã pha loãng sẵn, một cốc nhựa để múc nước, hai chiếc khăn bông to, vài viên thưởng mềm, và phòng tắm kín gió. Tôi không dùng vòi xịt áp lực mạnh; tiếng nước và tia nước phun thẳng dễ làm chó hoảng.
Bước 1: Tôi cho chó đứng vào chậu lúc chưa có nước, cho ăn vài viên thưởng. Khi nó đứng yên, tôi mới múc nước bằng cốc, đổ từ từ xuống lưng, tránh đầu và tai. Nước chảy nhẹ qua lông chứ không dội thẳng vào mặt.
Bước 2: Tôi thấm ướt lông từ cổ xuống đuôi, bụng và chân. Sau đó lấy một ít sữa tắm đã pha loãng, xoa từ cổ xuống đuôi, bụng, nách, chân. Tuyệt đối tránh vùng mắt, tai, mũi. Nếu sợ nước vào tai, tôi nhét một miếng bông gòn nhỏ vào hai tai trước khi làm ướt, sau đó lấy ra ngay khi tắm xong.
Bước 3: Tráng lại bằng cốc nước sạch, kỹ phần bụng, nách và bẹn. Tôi đổ nước chậm, không dùng tay cào mạnh. Nếu chó vùng vẫy, tôi dừng lại, quấn tạm khăn, cho nó đứng yên rồi mới tiếp tục. Không bao giờ ghì cổ hay mắng.
Bước 4: Bế chó ra, quấn ngay vào khăn bông to, thấm từng vùng. Tôi không chà xát vì lông chó con còn yếu. Thay khăn khô lần hai để thấm tiếp. Sau đó sấy ở mức gió nhẹ, nhiệt ấm, để máy cách xa khoảng 20-30 cm, tay tôi luôn luồn vào lông để kiểm tra nhiệt. Nếu trời nóng và phòng kín gió, có thể để khô tự nhiên nhưng vẫn phải thấm khăn nhiều lần, không được để chó ướt nằm một chỗ.
Trong suốt các bước, tôi cho thưởng liên tục khi chó đứng yên hoặc chịu đựng tốt. Cuối buổi, tôi cho miếng thưởng ngon hơn và chơi nhẹ vài phút. Mục tiêu của lần đầu không phải là sạch tuyệt đối, mà là chó biết tắm không đáng sợ.
Sau khi tắm và tần suất về sau
Sau lần tắm đầu, tôi không tắm thường xuyên. Chó con nuôi trong nhà sạch có thể 3-4 tuần tắm một lần; nếu lấm bẩn nặng hoặc lăn vào thứ có mùi thì mới tắm sớm hơn. Tắm quá thường xuyên làm trôi lớp dầu tự nhiên trên da, khiến da khô, ngứa, dễ sinh gàu. Giữa các lần tắm, tôi lau bụng, chân, hậu môn bằng khăn ấm mỗi ngày, nhất là với chó hay ra vườn. Với chó ở miền Bắc vào mùa đông, tôi giãn lịch tắm ra; với chó ở miền Nam nóng quanh năm, tôi có thể tắm đều hơn nhưng vẫn không tắm mỗi tuần nhiều lần.
Cái tôi muốn bạn nhớ nhất là: đừng biến lần tắm đầu thành cuộc chiến. Chó con không cần sạch bóng ngay hôm nay, nó cần một trải nghiệm an toàn để những lần tắm sau không phải chui gầm giường trốn. Chuẩn bị nước ấm, dùng cốc thay vòi, lau khô nhanh, và kết thúc trước khi chó bắt đầu thấy sợ. Làm được vậy, 8 tuần tuổi chỉ là điểm khởi đầu, còn về sau bạn sẽ có một con chó bình tĩnh mỗi khi đến giờ tắm.
