Tắm cho chó tại nhà an toàn và không gây sợ nước không nằm ở chai dầu tắm. Nó nằm ở trình tự. Mọi bước xảy ra theo cùng một thứ tự, ở cùng một chỗ, với dụng cụ đã đặt sẵn trong tầm tay, và nước ở nhiệt độ gần với thân nhiệt con chó. Con chó không sợ nước. Nó sợ bất ngờ: bị nhấc lên khi chưa hiểu chuyện gì, bị nước lạnh chạm vào lưng, bị giữ chặt chân trong lúc nó đang tìm cách bước ra. Khi trình tự trở nên đoán được, phần sợ mất trước, phần còn lại chỉ là kỹ thuật.
Một buổi tối mưa trong nhà tắm hai mét vuông
Mưa còn rớt ngoài cửa sổ. Con chó đứng ở ngưỡng cửa nhà tắm, nhìn cái chậu nhựa vừa được kéo ra khỏi góc. Trời ẩm, lông nó bết thành từng sợi dính sát da, và mùi chó ẩm bốc lên rõ hơn hẳn buổi trưa. Trong phòng tắm, mọi thứ đã nằm sẵn: khăn quấn trên móc, thảm chống trượt trải dưới sàn, cái ca múc nước trên mép chậu, một cuộn bông gòn cạnh đường nước.
Để ý điều này. Con chó không đọc được chữ "tắm". Nó chỉ đọc được những gì lặp lại. Cái chậu nhựa xuất hiện, sau đó luôn là chải lông, luôn là nước ấm chạm vào chân trước, luôn là giọng tôi nói đều đều phía trên đầu nó, và cuối cùng luôn là một miếng thưởng. Đến lần thứ năm, lần thứ mười, cái chậu nhựa thôi làm nó căng. Nó thành dấu hiệu của một buổi tối không có gì lạ.
Đó là toàn bộ ý tưởng: làm cho buổi tắm trở nên nhàm chán.
Đặt mọi thứ trong tầm tay trước khi chạm vào con chó
Lỗi phổ biến nhất ở người mới nuôi không phải là nước quá nóng hay dầu tắm sai. Là đi lấy đồ giữa chừng. Bạn làm ướt lưng con chó, rồi quay sang mở tủ tìm khăn, và trong ba mươi giây đó con chó đứng một mình, ướt, không hiểu chuyện gì sẽ xảy ra tiếp. Ba mươi giây đó dạy nó rằng nhà tắm là chỗ không đoán trước được. Nó phá hết công sức của mười lần tắm trước.
Danh sách đồ đủ dùng trong một nhà tắm nhỏ gọn hơn bạn tưởng:
- Một tấm thảm chống trượt lót dưới chậu hoặc dưới chân chó. Sàn gạch men ướt là thứ trơn nhất trong nhà, và một cú trượt chân là lý do khiến nhiều con chó ghét nhà tắm suốt đời.
- Một cái chậu nhựa thấp, không cần to. Với chó nhỏ, chậu giữ nước ngập tới khoảng khuỷu chân là đủ. Với chó lớn, tắm ngay trên thảm và dùng ca múc.
- Một cái ca nhựa để múc nước. Ca quan trọng hơn vòi sen, vì bạn kiểm soát được nước chảy vào đâu và chảy bao nhiêu.
- Hai khăn bông to. Một khăn hút nước lần đầu, một khăn khô để lau lại. Một khăn không bao giờ đủ với chó lông dày.
- Một cuộn bông gòn. Không dùng tăm bông, không ngoáy sâu. Bông chỉ để chặn ở vành tai.
- Dầu tắm đã pha loãng sẵn trong một chai nhỏ, pha theo hướng dẫn trên nhãn.
Nước: ấm khoảng 37 đến 38 độ, tức là ấm đúng bằng nước tắm cho một đứa trẻ. Nhúng cổ tay vào để thử, không nhúng bàn tay, vì cổ tay nhạy hơn với nhiệt độ. Nước nóng hơn làm khô da và làm lông xơ; nước lạnh hơn làm con chó run, và run thì đi kèm với việc nó sẽ vùng ra.
Trình tự, và làm đúng thứ tự này
Chải lông trước khi làm ướt. Đây là bước bị bỏ qua nhiều nhất và là bước trả giá đắt nhất. Lông rối gặp nước sẽ siết lại thành cục, dính sát da, và gỡ nó ra sau khi ướt thì đau. Con chó ghi nhớ cái đau đó, chứ không ghi nhớ lần bạn vuốt ve xin lỗi sau. Chải từ gốc ra ngọn, chải vùng sau tai và vùng ngực trước, vì đó là hai chỗ hay xoắn nhất. Đất bùn khô bám ở chân cũng nên gỡ trước khi gặp nước, vì bùn ướt trở thành bùn bết.
Bịt tai bằng bông gòn. Một viên bông nhỏ đặt ở vành tai, đủ để chặn nước chảy vào, không nhét sâu vào ống tai. Nhét sâu sẽ đẩy ráy và nước vào trong, ngược lại ý muốn ban đầu.
Bắt đầu từ chân sau. Làm ướt từ bàn chân, rồi lên đùi, rồi lên lưng. Đầu và mặt để cuối cùng. Con chó phản ứng mạnh nhất khi nước chạm vào đầu trước, vì mắt và mũi là hai vùng nó tự bảo vệ theo bản năng.
Xoa dầu tắm đã pha loãng. Không đổ dầu đặc trực tiếp lên lưng. Đổ đặc thì nó dính một chỗ, bạn phải chà mạnh để tán ra, và chà mạnh chính là lúc con chó bắt đầu muốn bỏ đi. Pha loãng giúp dầu trải đều chỉ bằng vài lần vuốt, và cũng giúp tráng sạch dễ hơn nhiều.
Dùng đầu ngón tay xoa theo vòng tròn nhỏ, không dùng móng. Xoa tới da, không chỉ tới lông. Vùng ức, vùng bẹn và khoảng giữa các ngón chân là ba chỗ hay còn bẩn sau khi tắm xong.
Để riêng phần mặt. Mặt lau bằng khăn ẩm, không đổ nước. Nước đổ lên đầu sẽ chảy xuống mắt và vào mũi.
Vắt nước thừa bằng tay trước khi quấn khăn. Một lần vắt đúng bằng hai lần lau khăn.
Rồi tráng. Và đây là phần cần nói riêng.
Tráng là phần quyết định con chó có ngứa hay không
Có một hiểu lầm rất phổ biến: tắm sạch là khi lông thấy trơn mượt. Thực ra lông trơn mượt sau khi tắm có thể là dấu hiệu dầu tắm còn nằm lại. Cái cảm giác hơi rít dưới tay khi bạn vuốt ngược lông lên mới là dấu hiệu đã sạch.
Chuyện gì xảy ra nếu còn dầu? Dầu tắm là chất tẩy. Nó không phân biệt được bụi bẩn với lớp dầu tự nhiên giữ ẩm cho da. Khi còn sót lại trên da, nó tiếp tục tẩy lớp dầu đó, và da khô đi. Da khô thì ngứa. Con chó gãi, gãi nhiều thì da trầy, và vết trầy trong tiết trời ẩm rất dễ sinh chuyện. Đó là lý do nhiều người tắm xong thấy chó gãi nhiều hơn trước khi tắm, rồi kết luận sai rằng dầu tắm này làm chó dị ứng.
Cách tráng đúng: tráng ít nhất hai lần bằng ca. Lần đầu tráng từ trên xuống, để nước đẩy dầu trôi xuống chân. Lần hai tráng riêng hai bên hông, bụng, bẹn và khoảng giữa các ngón, vì đây là chỗ nước dồn xuống và dầu dồn theo. Sau đó vuốt ngược lông ở vai và ở bẹn. Nếu tay còn cảm giác nhẫy thì tráng thêm. Không có giới hạn số lần tráng. Nước rẻ hơn một ca đi khám.
Sấy là bước mùa mưa không cho phép bỏ
Vào mùa mưa, độ ẩm không khí cao đến mức nước trên lông không bay đi đâu cả. Bạn có thể để chó ướt tự khô trong một ngày nắng hanh, nhưng trong một tối mưa thì không. Lông bên ngoài sẽ khô trong vòng một tiếng đồng hồ, trong khi gốc lông ở nách, ở bẹn và ở dưới tai vẫn còn ẩm đến sáng hôm sau. Đó là kiểu khô nham hiểm nhất: không nhìn thấy, mà cũng không sờ ra nếu bạn chỉ sờ mặt lông.
Quy trình tôi làm: vắt nước bằng tay, quấn khăn thứ nhất khoảng một phút cho khăn hút phần lớn nước, rồi đổi sang khăn thứ hai. Không chà mạnh, chỉ ép. Chà xát mạnh khiến lông xoắn và làm da đỏ.
Sau đó dùng máy sấy ở mức nhiệt thấp nhất. Để cách con chó khoảng hai gang tay, và luôn di chuyển. Máy sấy đứng yên một chỗ trên da là kiểu bỏng da mà bạn chỉ phát hiện sau vài ngày. Sấy xuôi theo hướng lông mọc, ưu tiên bốn vùng theo thứ tự: nách, bẹn, giữa các ngón chân, rồi dưới hai tai và gáy.
Cách kiểm tra đã khô hay chưa: chèn đầu ngón tay vào sát da ở bẹn và giữ ba giây. Nếu đầu ngón tay thấy ẩm hoặc lạnh thì bên trong vẫn còn ẩm, sấy tiếp. Mặt lông khô nhanh hơn gốc lông rất nhiều, nên đừng lấy mặt lông làm chuẩn. Với chó lông dày hai lớp, tôi luôn chia làm hai lượt: sấy, cho chó nghỉ mười phút ở chỗ thoáng, rồi sấy lại lượt hai. Lượt hai nhanh hơn lượt một và bắt được chỗ mà lượt một bỏ sót.
Nếu nhà nhỏ, tắm ở nhà tắm nhưng sấy ở ban công hoặc chỗ có quạt. Không sấy trong phòng kín rồi đóng cửa lại, vì hơi nước từ người con chó và từ sàn còn ướt sẽ quay lại phòng. Và luôn quấn khăn cho con chó khi đi từ nhà tắm ra ngoài, nếu không bạn sẽ có một đường nước từ nhà tắm tới chỗ sấy.
Tần suất: không có con số chung, chỉ có dấu hiệu
Người mới nuôi hay hỏi một con số. Tôi không có con số, tôi có cách đọc.
Chó lông ngắn, sống trong nhà, đi dạo hai lần một ngày: khoảng bốn đến sáu tuần một lần là đủ. Giữa các lần đó, lau chân và chải lông làm gần hết việc.
Chó lông dài hoặc lông hai lớp: hai đến bốn tuần, vì lông dài giữ bụi và giữ mùi lâu hơn hẳn.
Chó sống ngoài vườn, hay nằm đất, hay chạy mưa: có thể mỗi tuần một lần, nhưng chỉ khi nó thật sự dính bùn hoặc có mùi. Chạy mưa rồi nằm ngủ trên hiên thì lau khô và chải còn hơn là tắm. Tắm nhiều không làm con chó sạch hơn, nó chỉ làm da yếu đi.
Dấu hiệu tần suất đang quá cao: da có vảy trắng li ti kiểu gàu, nhất là dọc sống lưng; lông khô xơ và hơi xù, mất độ bóng; và con chó gãi nhiều hơn trong hai ngày sau khi tắm so với trước khi tắm. Gặp ba dấu hiệu này thì giãn ra, đừng tắm dày thêm.
Dấu hiệu tần suất đang quá thấp: mùi dầu rõ ngay khi lông vừa khô; lông bết thành từng sợi dính vào nhau khi bạn chải; da có mảng vàng nhạt bám vào lược hoặc bàn chải. Những dấu hiệu này chỉ nói rằng cần tắm, không nói rằng con chó có bệnh.
Có một kiểu mùi mà tắm không giải quyết. Nếu tắm xong hai ngày mùi đã quay lại, hoặc mùi đi kèm mẩn đỏ, hói từng mảng, hoặc chó gãi đến trầy da, thì đây là lúc đưa đi khám thay vì tăng số lần tắm. Tôi không tự xử lý mấy ca đó, và bạn cũng không nên. Tắm chỉ là vệ sinh, không phải điều trị.
Đọc nhãn dầu tắm mà không cần nhớ tên hãng
Bạn có thể đứng ở kệ hàng và tự đọc nhãn theo bốn điểm.
Thứ nhất, tìm chữ chỉ mức độ dịu: loại ghi dành cho da nhạy cảm hoặc dùng được cho chó con. Đây là những sản phẩm có nồng độ chất tẩy thấp hơn.
Thứ hai, nhìn chất tạo bọt. Bọt nhiều không có nghĩa là làm sạch tốt hơn, nó chỉ có nghĩa là nhiều chất tạo bọt và khó tráng sạch hơn. Với người mới tắm cho chó, ít bọt là một lợi thế, không phải một điểm trừ.
Thứ ba, tìm thành phần giữ ẩm trong danh sách, kiểu glycerin, yến mạch, nha đam. Không cần nhiều, chỉ cần có, để bù lại phần dầu tự nhiên bị tẩy mất trong lúc tắm.
Thứ tư, tránh mùi hương quá nồng. Một chai dầu thơm nức mũi thường là chai có nhiều hương liệu, và hương liệu là thứ hay gây kích ứng nhất trên một con chó vốn đã có làn da khô.
Và một điều rất quan trọng mà nhiều người bỏ qua: da chó có độ pH khác da người. Dầu gội đầu của bạn không dùng thay được. Không phải là chuyện "dùng đỡ một lần thì không sao", vì cái mất không nằm ở lần đó mà ở chỗ lớp dầu bảo vệ bị lấy đi và phải mất vài ngày mới hồi lại.
Sau khi sấy xong
Thưởng ngay khi sấy xong, không phải lúc đang sấy. Nếu bạn đưa miếng thưởng giữa chừng, con chó học rằng nó cần chịu đựng để lấy phần thưởng, chứ không học rằng chuyện này bình thường.
Cho chó nghỉ ở chỗ thoáng mười đến mười lăm phút, đừng cho ra ngoài nắng hoặc vào chỗ máy lạnh lạnh ngay.
Và lau sàn cho khô. Không phải vì cái sàn, mà vì con chó. Sàn ướt là chỗ nó trượt, và một lần trượt chân sau khi tắm có thể xóa sạch cả tháng tập cho nó đứng yên.
Cuối cùng, giữ đúng chỗ. Cùng một buổi tối, cùng một nhà tắm, cùng một thứ tự. Sự nhàm chán lặp lại mỗi tuần chính là thứ khiến buổi tắm thôi đáng sợ, và không có loại dầu tắm nào mua được thứ đó.
